خانواده زندانیان، اگرچه نقشی در وقوع جرم و محکومیت فرد زندانی ندارند، اما در بسیاری از موارد با تبعات اجتماعی، اقتصادی و حتی آموزشی ناشی از این وضعیت مواجه میشوند؛ تبعاتی که میتواند مسیر زندگی اعضای خانواده، بهویژه کودکان و نوجوانان را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، حمایت از خانواده زندانیان را نمیتوان صرفاً یک اقدام حمایتی و مقطعی دانست، بلکه این موضوع بخشی از سیاستهای پیشگیرانه و اجتماعی در حوزه کاهش آسیبهای ناشی از جرم به شمار میرود.
در این میان، حمایتهای معیشتی در کنار ارائه خدمات آموزشی، مهارتآموزی، مشاورهای و فرهنگی میتواند نقش مؤثری در توانمندسازی خانوادههای زندانیان داشته باشد. برنامهریزی هدفمند برای آموزش فرزندان زندانیان، کمک به ادامه تحصیل آنان، ایجاد فرصتهای اشتغال و مهارتآموزی برای سرپرستان خانواده و همچنین ارائه خدمات مشاورهای میتواند از شکلگیری آسیبهای ثانویه و انتقال مشکلات به نسل بعد جلوگیری کند.
با توجه به اهمیت این موضوع، در گفتوگو با بیژنی، مدیر کل زندانهای استان اصفهان تلاش میکنیم ضمن بررسی ضرورت حمایت همهجانبه از خانواده زندانیان، درباره برنامههای مورد نیاز برای آموزش، توانمندسازی و حمایت از این خانوادهها و همچنین نقش دستگاههای مسئول و نهادهای حمایتی در این زمینه گفتگو کنیم.
اعطای ۶ هزار و ۵۵۹ مورد کمکهای نقدی و غیر نقدی به خانواده زندانیان
چه تعداد بسته معیشتی و کمک هزینه نقدی به خانواده زندانیان اعطا شده است؟
بیژنی در پاسخ بیان کرد که ۶ هزار و ۵۵۹ مورد کمکهای نقدی و غیر نقدی در چهارماهه ابتدایی سال جاری به خانواده مددجویان توسط انجمنها و خیرین صورت پذیرفته است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته دو درصد رشد نشان میدهد و مبلغ هزینه شده بالغ بر ۶ میلیارد تومان است.
شرکت ۸۲۷ نفر از خانواده زندانیان در دورههای آموزشی
چه دورههای آموزشی برای خانواده زندانیان برگزار شده است؟
بیژنی توضیح داد که دورههای آموزشی در امور فرهنگی، پیشگیری، بهداشتی، اجتماعی، مذهبی و ورزشی برای خانواده زندانیان تعریف شده است. تعداد ۸۲۷ نفر از خانواده زندانیان در این دورههای آموزشی شامل مهارتهای اساسی زندگی، آموزش مهارت سازگاری با فقدان سرپرست، آموزش خانواده زندانیان در شرف آزادی، آموزش روشهای انسجام بخشی به خانواده، آموزش شیوههای مقابله با بحران در زندگی، آموزش پیشگیری از اعتیاد و دورههای آموزشی اشتغال شرکت کردهاند که این آمار نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۴ درصد رشد داشته است.
بیش از دو هزار خانواده تحت پوشش انجمن حمایت از زندانیان هستند
چه تعداد خانواده زندانیان تحت پوشش انجمن حمایت از زندانیان استان قرار دارند؟
حدود دو هزار و ۶۲۲ خانوار معادل ۶ هزار و ۴۵۵ نفر تحت پوشش انجمن حمایت از زندانیان استان هستند.
اشتغال به کار ۵۵ خانواده زندانی
چه تعداد از این خانوادهها به کمک انجمن شاغل شدند؟
۵۵ خانواده به کمک انجمن حمایت از خانواده زندانیان در سطح استان اصفهان شاغل شدند و به انجام کارهای مختلف مشغول هستند.
اقدامات حمایتی از فرزندان زندانیان
آیا انجمن به فرزندان زندانیان تحت حمایت، کمکهای آموزشی، حمایتی و مالی ارائه کرده است؟
تعداد ۷۰۵ نفر تحت حمایتهای کمک آموزشی شامل ارائه بستههای آموزشی، برگزاری اردوهای ورزشی و فرهنگی، کلاسهای فوق برنامه درسی و پرداخت هزینههای کمک تحصیلی قرار گرفتهاند و بالغ بر ۵۰۰ میلیون تومان در این خصوص مساعدت شده است.
۱۸ نفر از زندانیان در دورههای تحصیلات تکمیلی مشغول به تحصیل هستند
آیا زندانیانی در زندانهای استان حضور دارند که مشغول به تحصیل در دوره تحصیلات تکمیلی باشند؟
حدود ۱۸ نفر از زندانیان در سطح استان اصفهان به تحصیل در دورههای تحصیلات تکمیلی اشتغال دارند و حضور در زندان موجب بازماندن آنها از ادامه تحصیل نشده است. این اقدام برای حمایت از ادامه تحصیل مددجویان زندانی صورت میگیرد.
۳۶۰ زندانی حافظ قرآن
چه تعداد حافظ قرآن در میان زندانیان حضور دارند؟
۳۶۰ نفر از زندانیان حافظ تعداد مختلفی از جزءهای قرآنی هستند و در طول دوران حبس خود موفق به حفظ آیات قرآن کریم شدهاند.
دورههای آموزشی مختص زندانیان
چه دورههایی در زندان برای زندانیان برگزار شده است؟
دورههای احکام، اندیشههای اخلاقی، اصول و اعتقادات، تدبیر در نهجالبلاغه، تدبیر در قرآن کریم، آموزش و تصحیح نماز، روخوانی و روانخوانی قرآن کریم، مهارتهای دهگانه زندگی، پیشگیری از اعتیاد، سوادآموزی و آموزش ابتدایی و متوسطه برای زندانیان برگزار میشود.
اهمیت حمایت از خانواده زندانیان
حمایت از خانواده زندانیان از چه جهاتی حائز اهمیت است؟
حمایت از خانواده زندانیان در نظام جمهوری اسلامی ایران، یک ضرورت حکمرانی محسوب میشود که در تلاقی سیاستهای جنایی اصلاحمحور و مسئولیتهای اجتماعی دولت قرار دارد. برای درک اهمیت این موضوع، باید آن را در سه لایه مبانی راهبردی، تکالیف قانونی و کارکردهای پیشگیرانه تحلیل کرد.
مبانی راهبردی در سند تحول قضایی با تغییر پارادایم از کیفرمحوری به اصلاح و بازاجتماعی شدن، خانواده را به عنوان شریک بازگشت زندانی به جامعه میبیند. حبسزدایی و کاهش آسیب با تأکید بر استفاده از مجازاتهای جایگزین حبس، عملاً سعی در حفظ کانون خانواده دارد تا از تبدیل شدن خانواده زندانی به قربانیان غیرمستقیم جرم جلوگیری کند. اقتصاد اصلاحی با تمرکز بر توسعه اشتغال زندانیان، پیوند مستقیمی با ثبات اقتصادی خانواده دارد و یک سیاست رفاهی محسوب میشود.
تکالیف قانونی
در آییننامه اجرایی سازمان زندانها چه تکالیف قانونی برای زندانها در نظر گرفته شده است؟
آییننامه اجرایی سازمان زندانها مصوب سال ۱۴۰۰، ضمانتهای اجرایی حمایت را نهادینه کرده است که شامل تسهیل پیوندهای عاطفی از طریق ارتقای کیفیت محیطهای ملاقات، خدمات حمایتی و مددکاری برای اتصال خانوادهها به نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و سازمان بهزیستی، و فعالیت انجمنهای حمایت از زندانیان به عنوان بازوی توانمندسازی میشود.
تلفیق رویکرد سند تحول با الزامات آییننامه زندانها
تلفیق رویکرد سند تحول با الزامات آییننامه زندانها چه دستاوردهایی خواهد داشت؟
این تلفیق ما را به سه دستاورد مهم میرساند: پیشگیری از بزهکاری نسلی و جلوگیری از ورود فرزندان زندانی به چرخه جرم، تسهیل اصلاح زندانی به دلیل کاهش اضطراب حبس، و ترمیم اعتماد اجتماعی با برقراری عدالت اجتماعی برای آسیبپذیرترین اقشار جامعه. حمایت از خانواده زندانیان نقطه تلاقی امنیت عمومی و کرامت انسانی است و تضمینکننده سلامت کل نظام اجتماعی به شمار میرود.
منبع: میزان
